ROŚLINY, PLANETY, SŁOŃCE I BŁĘKIT NIEBA kinoMANUAL – projekcje z Jurkiewicza

Aga Jarząb i Maciej Bączyk odwołują się do dorobku Jurkiewicza i — podążając za jego sposobem widzenia — kreślą obrazy planet, słońca oraz błękitu nieba, splatając je z tym, co bliskie i codzienne. Perspektywy całej trójki spotykają się w uważnym spojrzeniu, które kieruje się zarówno ku niebu, jak i ku temu, co rozwija się w domowych wnętrzach — ku roślinom współtworzącym przestrzeń mieszkania.

W twórczości Zdzisława Jurkiewicza dochodziło do zbliżenia tego, co odległe i pozornie nieosiągalne, z tym, co zwyczajne i najbliższe. Kosmos — nieskończony, trudny do uchwycenia i wykraczający poza ludzką skalę — nie był u niego tematem spektakularnych wizji, lecz elementem codzienności, obserwowanym z wnętrza własnego domu. Jurkiewicz patrzył w niebo z kuchni: interesowały go gwiazdozbiory, planety, wędrówka słońca i odcień nieba — oglądane przez samodzielnie zbudowany teleskop, przez okno, z konkretnego miejsca i w określonym momencie.

Motyw okna — granicy pomiędzy tym, co wewnątrz, a tym, co na zewnątrz — staje się osią wystawy. Tak jak u Jurkiewicza, obserwacja nieba potrzebuje tu domowej przestrzeni: jej układu, przedmiotów i codziennych rytuałów. Kosmos nie funkcjonuje poza nią, lecz ujawnia się poprzez nią, przefiltrowany przez wnętrze. W praktyce artysty sposób ten wyraźnie zaznaczył się w fotografiach z lat siedemdziesiątych, łączących artystyczną intuicję z naukową dociekliwością. Obrazy planet i kosmicznych zjawisk splatały się w nich z prywatnością mieszkania przy ulicy Łaciarskiej we Wrocławiu.

Wystawa rozwija tę perspektywę, traktując kosmos i życie roślin jako elementy jednej skali doświadczenia — obecne poprzez światło, projekcję, dźwięk oraz gesty troski i obserwacji. Jej strukturę organizują cztery motywy: rośliny doniczkowe, planety, słońce i błękit nieba. Rośliny przywołują domowy wymiar praktyki Jurkiewicza — jego fascynację procesem wzrostu i własnoręcznie konstruowanymi narzędziami do pielęgnacji, tworzonymi z dostępnych, często odzyskanych materiałów. Planety pojawiają się jako formy przypominające cyfrowe wizualizacje, zapisane w szkle i na powierzchniach; słońce zostaje przywołane poprzez rekonstrukcję konkretnej sytuacji obserwacyjnej z mieszkania artysty; błękit nieba — podstawowy kolor jego twórczości — porządkuje przestrzeń ekspozycji.

kinoMANUAL wykorzystuje projekcję jako medium, które pozwala zrezygnować z wytwarzania kolejnych obiektów na rzecz pracy ze światłem, obrazem i dźwiękiem. Ta postawa koresponduje z podejściem Jurkiewicza, który świadomie unikał produkowania nowych dzieł-przedmiotów, sprzeciwiając się nadmiarowi — dziś rozumianemu jako jeden z problemów współczesnej kultury i punkt wyjścia dla ekologicznego myślenia o sztuce. Zamiast materialnych wydruków pojawiają się projekcje: obrazy ulotne, zmienne, zależne od warunków przestrzeni. Istotną rolę odgrywa także warstwa dźwiękowa — kompozycja zbudowana z muzyki towarzyszącej Jurkiewiczowi podczas jego obserwacji. Tworzy ona audialny obraz mieszkania, w którym codzienność i kosmos przenikają się nawzajem. Fragmenty prac artysty, widoki z okna, przedmioty z jego otoczenia czy rośliny pojawiają się jako pojedyncze slajdy — obrazy do podglądania, wokół których buduje się kameralna sytuacja spotkania.

Wystawa staje się miejscem przecięcia różnych porządków: tego, co zewnętrzne i wewnętrzne, monumentalne i intymne, naukowe i domowe. Zadaje pytania o granice postrzegania oraz o to, w jaki sposób to, co dalekie, może stać się bliskie. Pyta również, czy kosmos — zamiast przestrzeni ekspansji i podboju — może być rozumiany jako część naszego domu. A wreszcie: jak szeroko rozumieć zamieszkiwanie w świecie, w którym granice tego, co własne, nieustannie się przesuwają.

Data:

27 lutego – 8 marca 2026
Wernisaż: 27 lutego 2026, godz. 19.00

Miejsce:

Villa Heike
Freienwalder Str. 17
13055 Berlin

Art talk:

28 marca 2026, godz. 16.00
prowadzenie: Anna Mituś / Instytut Polski w Berlinie
Wstęp wolny

Organizatorzy:
Galeria FOTO-GEN
Villa Heike

Kurator:
Paweł Bąkowski

Patroni medialni:
Pismo Artystyczne Format, Contemporary Lynx, Kwartalnik Fotografia

Identyfikacja wizualna:
Zosia Jaros

Tłumaczenia:
Christa Conklin, Fabryka Tłumaczeń

Projekt został dofinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego oraz z dotacji Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej